Μοίρες https://www.booked.net
+17°C

Άνθρωποι και Τοπία της Μεσαράς - Συνάντηση με τον μουσικό Γιώργο Γκερεδάκη από τους Βώρους

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:
Άνθρωποι και Τοπία της Μεσαράς - Συνάντηση με τον μουσικό Γιώργο Γκερεδάκη από τους Βώρους

Μέρος β’ (τελευταίο)

Της Εύας Καπελλάκη-Κοντού*


Συνεχίζουμε το δεύτερο μέρος της όμορφης κουβέντας μας με τον αξιολογότατο μουσικό Γιώργο Γκερεδάκη, αφού πρώτα αναφέρω κάποια αναγνωριστικά ιστορικά στοιχεία για τους Βώρους.

Οι Βώροι είναι ένα από τα ωραιότερα και αρχαιότερα χωριά της επαρχίας Πυργιωτίσσης, της Κρήτης. Βρίσκεται σε υψόμετρο 60 μέτρων, στην περιοχή της πεδιάδας της κάτω Μεσαράς και απέχει 62 χλμ. νοτιοδυτικά του Ηρακλείου.

Το χωριό ήταν ανέκαθεν πλούσιο και αρχοντικό.

Η γονιμότητα της γης του κάμπου και η εργατικότητα των κατοίκων του συντελούν στον πλούτο της παραγωγής του.

Παράγει κυρίως λάδι, σταφίδα, κρασί και παλαιότερα ρύζι. Τα τελευταία χρόνια παράγονται άφθονα πρώιμα οπωροκηπευτικά άριστης ποιότητας που τροφοδοτούν όλες τις μεγάλες αγορές της Ελλάδας.

Παλαιοτέρα το χωριό διακρινόταν σε μικροσυνοικισμούς οι οποίοι πήραν το όνομά τους από τα οικογενειακά επώνυμα των κατοίκων όπως Χατζηδιανά, Μπαμπεριανά, Ψαρουλιανά, Μπαγιαρθιανά, Αργυρακιανά. Όλοι αυτοί οι συνοικισμοί αποτελούσαν το Κατωχώρι.

Σε αυτούς τους συνοικισμούς πρέπει να προστεθεί και ο σχετικά νεώτερος οικισμός το Πανωχώρι στα Βόρειο-Δυτικά του χωριού.

Η εγκατάσταση κατοίκων ήταν συνεχής και αδιάλειπτη και κατά τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση, την Τουρκοκρατία έως και σήμερα.

Η διαχρονική κατοίκηση της περιοχής, ως ένα βαθμό τουλάχιστον, πέρα από την ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση κλιματολογικής άποψης, εξηγείται και από τα άφθονα νερά του ποταμού Κουτσουλίτη, ο οποίος διασχίζει από την νότια πλευρά εφαπτόμενος στον αρχαίο οικισμό και του οποίου οι όχθες προσφέρονται για την εγκατάσταση ανθρώπων.

Η κατοίκηση συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας και επεκτείνεται προς δυσμάς. Από τον μεσαίωνα και ύστερα, διάφορα θρησκευτικά μνημεία που σώζονται, σηματοδοτούν την κοινωνική και οικονομική εξέλιξη του χωριού.

Στο χωριό υπάρχει ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, στο κατωχώρι κοντά στην όχθη του Κουτσουλίτη. Χρονολογείται στα τέλη του 11ου αιώνα μ.Χ. Σπάνιος ενοριακός μεσαιωνικός ναός σε όλη τη Μεσαρά. Έχει κατά καιρούς υποστεί πολλές παρεμβάσεις. Στις αρχές του 20ου αιώνα βρέθηκε στην αυλή του θησαυρός Βυζαντινών νομισμάτων του 13ου αιώνα.

Ο Ναός των Εισόδων της Θεοτόκου και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης παραμένει ο ενοριακός ναός του χωριού από το 1881 ως σήμερα.

Το ξύλινο τέμπλο είναι ιδιαίτερα διακοσμημένο στα Βυζαντινά πρότυπα της θρησκευτικής ξυλογλυπτικής**.

 

Ποιες είναι οι μουσικές προσωπικότητες που σας σημάδεψαν; Θυμάστε να μας αφηγηθείτε κάτι;

- Θυμάμαι τον Λεωνίδα τον Κλάδο που συχνά πέρναγα στο ταξίδι μου από τους Βώρους προς το Ηράκλειο ή αντίστροφα και τον έβρισκα να κάθεται σχεδόν πάντα, στο πεζοδρόμιο, στο μαγαζί του απέξω και αφού με καλωσόριζε και με κέρναγε πάντα από τα παγωτά του, συζητούσαμε επί παντός επιστητού.

Θυμάμαι τον Μανόλη τον Λαγό σαν καλοσυνάτο και καλοστεκούμενο ανθρωπάκο στο κέντρο «Κονάκι» στην Αθήνα, που τόσο ήρεμα και απλά με μετριοφροσύνη μου μιλούσε...

Θυμάμαι τον Ναύτη στα Χανιά αρχές του 2000, στην εκκλησιά απέξω πηγαίνοντας την νύφη με το συγκρότημα του Περικλή Τζουγανάκη. Τον συνάντησα και ήθελα να το χαιρετίσω με λαχτάρα αλλά τράβηξα έγκαιρα το χέρι μου όταν είδα το αλαζονικό και σκληρό του ύφος!

Θυμάμαι το Μανόλη τον Μανασάκη από την Γαλιά. Έπαιζε ένα τέλειο όργανο με το αριστερό κομμένο από τον καρπό χέρι του. Τον γνώρισα στην Αθήνα στο χορό του συλλόγου Καλλιτεχνών. Μου έλεγε με καμάρι ότι οδηγούσε και ελικόπτερο. Ήθελε να παίξω μαζί του γιατί τον βοήθησα να λάβει μέρος στην συναυλία αυτή. Το πώς τον βοήθησα, είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία.

Θυμάμαι τον Νίκο Καδιανό από τους Βώρους, την δύναμη της πένας του αλλά και τον παλμό του χεριού του...

Θυμάμαι τον Μανόλη Καρπουζάκη, έπαιζα πολλά χρόνια κιθάρα μαζί του. Ήμουν 18 χρόνων. Λαούτο έπαιζε ο Νίκος Πατενταλάκης. Ήταν το 1984.

Σ’ ένα πρώτο γλέντι, γάμος ήτανε στη ταβέρνα του Πετρογιάννη στο Βότομο, σκυμμένος πάνω στην κιθάρα μου έπαιζα συνεπαρμένος από την μαγεία της μουσικής και ξάφνου ήταν που έπεσαν τρεις πυροβολισμοί. Τότε ένοιωσα τρεις χτύπους να τραντάζουν το μπέτη μου και πίστεψα ότι με πυροβόλησαν! Η κιθάρα μού έφυγε από τα χέρια. Παράλυσα και περίμενα ν’ αρχίσουν να τρέχουν τα αίματα. Κάποιοι έτρεξαν να μου μιλήσουν και να δουν τι συμβαίνει. Αφού πέρασε ώρα και... δεν πέθανα, συνήλθα και άρχισα να ψάχνω τι ήταν αυτό που συνέβη πραγματικά. Κοιτάζοντας γύρω βλέπω κάτω τρεις κάλυκες.

Τι είχε συμβεί; Ο πρωτοχορευτής ήταν που έριξε τρεις πυροβολισμούς χορεύοντας την νύφη και οι κάλυκες ήταν που ήρθαν και με βρήκαν στο μπέτη και ένοιωσα την ζεστή τους υφή και μυρωδιά και τότε ο νους μου πέταξε. Αλήθεια, πόσο ντροπή ένοιωσα! Αλλά ήμουν και παιδί και το ξεπέρασα γρήγορα κι ακόμα τώρα το διηγούμαι σε παρέες!

Θυμάμαι τον Αβυσσηνό..., τον Βασιλόκωστα..., τον Αλέκο Πολυχρονάκη... τόσες ιστορίες. Τον Βαγγέλη Τσαφαντάκη, αλλά και τόσα πολλά άλλα, με μεγάλη μου ευχαρίστηση να συνεχίσουμε την αφήγηση των αναμνήσεων μου, μια άλλη φορά.

Πιο πολύ ποια θεωρείτε «πατρίδα» της ψυχής και γιατί;

- Η «γενέθλια Γη» είναι η Γη της καρδιάς μου και της ψυχής μου, ασφαλώς και αναντίρρητα! Και όταν μάλιστα αυτή η Γη έχει να σου αφήσει θύμισες και αναμνήσεις από την παιδική ηλικία αλλά και ιδιαίτερα όταν αυτή η παιδική ηλικία τη χαρακτηρίζει μια ιδιαίτερη εποχή γεμάτη πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα πριν ακόμα σβήσουν και χαθούν μέσα από την εξέλιξη και την δήθεν ανάπτυξη και πρόοδο.

Τι να πρωτοαναφέρω από εκείνες τις αγαπημένες εποχές! Τις βεγγέρες στα σοκάκια ή τις αποσπερίδες στις φρεσκοασβεστωμένες παρασιές! Την ξεγνοιασιά των κοριτσιών, τα γλέντια στα πανηγύρια, τους πραγματικούς λεβέντες και μερακλήδες ακόμα και τους θείους και συγγενείς που δεν έκαναν γιορτή να μη σε καλέσουν. Με το άσπρο μαντήλι στην κεφαλή και εκείνο το αιώνιο χαμόγελο της αγάπης και της εγκαρδιότητας.

Όλα αυτά και άλλα καταγίνονται στο τέλος βιώματα που έχουν όχι μόνο άσβεστο χαρακτήρα αλλά και σε οριοθετούν ως χαρακτήρα και ως άνθρωπο.

Ποια είναι τα σημαντικότερα μουσικά σας έργα;

- Δεν υπάρχουν σημαντικότερα αφού όλα είναι γεννημένα για κάποιο λόγο εξίσου σημαντικό, ποιο να ξεχωρίσω;

Επικεντρώνομαι περισσότερο σε επίκαιρα κομμάτια να σας αναφέρω το «Αλκοολικός στα όνειρα» σε στίχους Κωστή Μουδάτσου, τον «Παραλογισμό» σε στίχους Γιάννη Διαμαντάκη, το «Φίλοι κι Aδέρφια» σε στίχους του Μανόλη Μακρυδάκη, το «Πρωί και Βράδυ» σε στίχους Κωστή Μουδάτσου, η «Μάνα» σε στίχους του Mahmoud Darwis, «Οι Τρείς Αετοί» σε εκτέλεση του Γιώργου Γλυκοκόκαλου σε στίχους Δέσποινας Σπαντιδάκη, η «Χαμένη Αλάνα» σε στίχους Ερασμίας Πεδιαδιτάκη - Γιάννη Ψαράκη, το «Νάχαμε» σε στίχους Μιχάλη Χουρδάκη, «Αητέ μου Χρυσοφτέρουγε» σε στίχους Χαριστή Κουκουμπεδάκη, το «Τούρκε κάτσε καλά» σε στίχους Γιάννη Καπετανάκη, η «Κρητική Αγκάλη» σε επιλογή στίχων δικοί μου και του Γιάννη Βάρδα.

Να μην ξεχάσω ότι ετοιμάζεται σε κυκλοφορία η «Κρήτη και Φιλική». Πρόκειται για ένα νέο έργο σε μουσική σύνθεση και ανήκει στα ιστορικού περιεχομένου επετειακά τραγούδια και αποτελείται από 575 μαντινάδες της Χαριστής Κουκουμπεδάκη πάνω σε πεζό κείμενο του Δημοσθένη Καραγιάννη. Το εξώφυλλο έχει φιλοτεχνήσει ο ζωγράφος Αριστόδημος Παπαδάκης και προλογίζουν ο Δημήτρης Σάββας, προϊστάμενος της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου και ο Μάνος Χαλκιαδάκης, ιστορικός Πανεπιστημίου Κρήτης.

Αποτελεί μια μουσικοποιητική περιγραφή και καταγραφή ιστορικού περιεχομένου με τη δράση των Φιλικών στην Κρήτη παραμονές της Επαναστάσεως, με τοπωνύμια, ονόματα, μάχες και γεγονότα.

Μπορείτε να μας μιλήσετε για τα μελλοντικά σας σχέδια;

- Υπάρχουν πολλά σχέδια και στόχοι δεν ξέρω από πού ν’ αρχίσω πρώτα αλλά σίγουρα θα ‘θελα να είναι καιρός να συντροφέψω τη ζήση μου με ένα καινούργιο όργανο μετά την τρομπέτα, την κιθάρα, το μαντολίνο, το λαούτο και το ούτι, που θα είναι το... βιολί.

Λαχταρώ να εξερευνώ τους πιο σκοτεινούς κινδύνους του ανθρώπινου νου και της καρδιάς. Σίγουρα θα προχωρήσω στην δημοσίευση του έργου «Φιλική και Κρήτη» πάνω σε στίχους της Χαριστής Κουκουμπεδάκη.

Επίσης προγραμματίζονται μερικές συναυλίες με την «Μικρασιάτισσα» στην πάνω Ελλάδα. Στούντιο για την εγγραφή νέων τραγουδιών και επίσης δύο συνεργασίες με καταξιωμένους γνωστούς καλλιτέχνες.

Για σας τι σημαίνει «Κρήτη» και τι «Κρητική αγκάλη»;

- Θα σου πω μερικά πράγματα και θα καταλάβεις. Κρήτη είναι η Αντρειά με την καλή της όμως έννοια, είναι επίσης ο έρωτας, είναι ο Ερωτόκριτος με τον Βιτσέντζο Κορνάρο. Είναι ο Ζορμπάς με τον Καζαντζάκη. Είναι ο Σκορδαλός με τον Μουντάκη.

Η «Κρητική Αγκάλη» είναι ένα από τα τελευταία μου τραγούδια. Θα σου πω μια μαντινάδα που είναι στο τραγούδι αυτό:

«Κρήτη θα πει παλληκαριά θα πει αντρειοσύνη,

Κρήτη θα πει φιλότιμο τιμή και καλοσύνη».

Παίρνοντας όλα αυτά τα στοιχεία που πραγματικά αντιπροσωπεύουν την Κρήτη της καρδιάς μας ψάχνεις για ένα στοχασμό και σκέφτεσαι η Μάνα Κρήτη έχει μια μεγάλη αγκάλη και περικλείει μέσα όλα τα παιδιά της όπου κι αν βρίσκονται, με τις ίδιες χάρες και αρετές που η μάνα Κρήτη τα φρόντισε και θα τα φροντίζει πάντα, προσδίδοντας τους τρία πράγματα: φιλότιμο, φιλοξενία και λεβεντιά. Και συνεχίζει στο ίδιο τραγούδι η μαντινάδα:

«Έχει αντρειά και έρωτα η Κρητική αγκάλη

γιατί ‘χει Ερωτόκριτο και καπετάν Μιχάλη».

Και τώρα ας μιλήσουμε για την «ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΣΣΑ», το έργο που θα παρουσιάσετε στις αρχές Ιουλίου. Πείτε μας για την έμπνευση αυτή, τα κείμενα, την διασκευή, τους συντελεστές και φυσικά πότε θα παρουσιαστεί και πού.

- Είναι μια μουσικοποιητική θεατρική συναυλία που πιστεύω θα συζητηθεί πολύ. Θα την παρουσιάσουμε την Δευτέρα 4 Ιουλίου ώρα 21.30 στο Κηποθέατρο «Μάνος Χατζιδάκις».

Αρχικά δημιουργήθηκε το ερέθισμα για την δημιουργία της, έπειτα από δυο επισκέψεις μου τα προηγούμενα χρόνια στην Μικρά Ασία. Ο τόπος με τράβηξε πολύ, με μάγεψε το φυσικό τοπίο. Η ιστορία μπαινόβγαινε στη σκέψη μου. Πόθοι και όνειρα ζωντάνεψαν στην καρδιά μου. Ευκαιρία δόθηκε με την επέτειο τον 100 χρόνων και αποφάσισα να οργανώσω τη συναυλία αυτή. Αρχικά έγραψα τα κείμενα σε πεζό λόγο και έπειτα ανέθεσα και δεν μου αρνήθηκε, στην αξιόλογη συνεργάτιδά μου Χαριστή Κουκουμπεδάκη, την μετατροπή σε ποιητικό λόγο.

Παρουσιάζεται λοιπόν κατά διαστήματα και ανάμεσα στα επιλεγμένα Μικρασιάτικα Τραγούδια της συναυλίας μας, ένα δρώμενο σε ποιητικό λόγο, της ιστορίας μιας Μικρασιάτισσας και ενός Τουρκοκρητικού, που συναντώνται σε παραλιακό σημείο της Ερυθραίας, την στιγμή της τραγικής εκδίωξης εκείνης και τη στιγμή της άφιξης εκείνου, εκδιωγμένου επίσης από την Κρήτη!

Και μέσα από την τραγικότητα και την αντιφατικότητα της στιγμής, ενσωματώνεται η θλίψη, το μεγαλείο και ο θρίαμβος του ανθρώπινου είδους, με το όραμα και την ελπίδα της ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΗΣ... Η συνέχεια στην συναυλία μας...

 

Οι συντελεστές

Παρουσίαση: Γιώργος Γκερεδάκης

Τραγούδι:

Βούλα Τσινέλη

Κώστας Μαλαξιανάκης

Αντώνιος Χαριτάκης

Γωγώ Καρινιωτάκη

Αφήγηση- Απαγγελία: Εύα Καπελλάκη - Κοντού

Μικρασιάτισα: Στέλλα Παττακού

Τουρκοκρητικός: Κώστας Ζερβός

Ποίηση: Χαριστή Κουκουμπεδάκη

Ιδέα - σενάριο: Γιώργος Γκερεδάκης

Ορχήστρα με τους Δημ Καρβέλη.

Κιθάρα: Λεονάρντο Σοπί.

Βιολί: Καλλιόπη Τζαγάκη Κανονάκι, Μιχάλης Ιατράκης Νταούλι, Πάνος Αργύρης Ταραμπούκα. 

Ούτι: Γιώργος Γκερεδάκης.

 

Σας παραθέτω μερικούς στίχους από την ποίηση του έργου «Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΣΣΑ»

 

Στα χίλια εννιακόσια ήτο και εικοσιδύο

εμπήκασι στης προσφυγιάς το πλοίο

Χρόνοι πολλοί σαμε εκατό πο τότες περασμένοι

ήτο που εις την προσφυγιά ήτονε δικασμένοι

 

Μίσεψαν πω τα σπίτια ντως ως λέει η ιστορία

και πέτρα ρίξαν πίσω ντως πο την μικράν Ασία

Κυνηγημένοι ήτονε πο της Τουρκιάς τ’ ασκέρι

κι η προσφυγιά στο μπέτι ντως μπήχτηκε σα μαχαίρι

 

Και μια Μικρασιάτισσα στο πλοίο πάνω στέκει

και τάξε πως την κέντησε φωτιά μ’ αστροπελέκι

Θωρεί φωτιές, θωρεί καπνούς τον τόπο της να καίνε

και καταπότι κάνουνε τα μάτια της να κλαίνε…

 

(Ποίηση: Χαριστή Κουκουμπεδάκη. Το συνολικό έργο αποτελείται από 120 ανέκδοτους στίχους σε δεκαπεντασύλλαβο).

 

_________

* Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος και ραδιοφωνική παραγωγός

** Η αναφορά στο εισαγωγικό απόσπασμα για τους Βώρους είναι μέρος της συγγραφής της συντακτικής ομάδας του Πολιτιστικού Συλλόγου Βώρων, τους ευχαριστούμε.

 

Φωτογραφικό υλικό

Ακολουθήστε το AntilalosPress στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

ΣΗΦΑΚΗΣ ΟΠΤΙΚΑ

Περισσότερα

Σχετικά Άρθρα

Γιατί χρησιμοποιούμε cookies

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε, να σας προσφέρουμε μία μοναδική εμπειρία πλοήγησης.Με την πρόσβαση σας σε αυτόν, συναινείτε στη χρήση cookies. Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στους Όρους Χρήσης, και στην Πολιτική Cookies του AntilalosPress.gr.